Türk kadın hentbolunda eylül ayı bir koltuk devriyle başladı. Yıllarca sahada oynayan iki isim, aynı hafta milli takım teknik ekiplerinde göreve başlıyor.
Bir koltuk, iki efsane
Yeliz Yılmaz, uzun süredir yürüttüğü A Milli Kadın Hentbol Takımı yardımcı antrenörlüğünden ayrılıp U19 Kadın Milli Takımı'nın başantrenörlüğüne getirildi. Takım 21-27 Eylül tarihlerinde Ankara'da kamp yapacak. U19'un teknik ekibinde yardımcı antrenör Meltem Akar ve menajer Esra Sarı da yer alıyor.
Yeliz Yılmaz'dan boşalan A Milli yardımcı antrenörlüğüne Sevilay İmamoğlu Öcal getirildi. A Milli Kadın Takımı da aynı tarihlerde Ankara'da toplanacak ve kamp döneminde Tunus ile iki hazırlık maçı oynayacak.
Yeliz Yılmaz: kaleden çıkan solak
Yeliz Yılmaz hentbola ortaokulda başladı ve ilk iki yılını kalede geçirdi. Solak olduğu fark edilince saha oyuncusu oldu. Sağ oyun kurucu olarak 25 yıl milli forma giydi, 400'ün üzerinde maça çıktı ve milli takım kaptanlığı yaptı.
Kulüp kariyerinde Üsküdar Belediyespor, Ankara Havelsan, Kastamonu Belediyespor ve Yalıkavak forması giydi. Bir sezon Romanya'da oynadı. Plaj hentbolunda Avrupa ikinciliği, dünya ikinciliği ve Dünya Oyunları üçüncülüğü var.
Oyunculuğu 2022'de bıraktı ve aynı yıl Yalıkavak'ta yardımcı antrenörlüğe başladı. Bırakma kararını iki yıl boyunca düşündüğünü, iyi durumdayken veda etmeyi tercih ettiğini söylemişti.
Sevilay İmamoğlu Öcal: 31 yıl kalede
Sevilay İmamoğlu Öcal kaleci. Milli formayı 23 yıl taşıdı, alt yaş kategorileri ve A takım toplamında 296 maça çıktı. İlk milli maçına 1999'da Portekiz'de yapılan bir Avrupa Şampiyonası elemesinde çıktı, milli formaya 2022'de Kastamonu'da oynanan Sırbistan maçı öncesinde düzenlenen törenle veda etti. 2008'de Üniversiteler Dünya Şampiyonu olan takımın kalecisiydi.
Kulüp kariyeri boyunca Üsküdar Belediyespor, Muratpaşa Belediyespor, Konyaaltı Belediyespor, Yalıkavak ve Bursa Büyükşehir Belediyespor gibi takımlarda oynadı. Türkiye şampiyonlukları ve Türkiye Kupaları kazandı.
Kariyerinin en büyük başarısı 2023'te geldi. Konyaaltı Belediyespor forması giyerken EHF Avrupa Kupası'nı kazandı. Konyaaltı, bu kupayı Türkiye'ye getiren ilk Türk takımı oldu. İspanya'nın Atletico Guardes ekibiyle oynanan finalin ilk maçı deplasmanda 23-17 kaybedilmişti. Antalya'daki rövanşta Konyaaltı ilk yarıyı 16-7 önde kapattı ve maçı 33-20 kazanarak kupayı aldı. Sevilay İmamoğlu Öcal finalin en değerli oyuncusu seçildi.
Kariyerini geçen sezon Bursa Büyükşehir Belediyespor ile kapattı. O sezon Süper Kupa, Federasyon Kupası ve Süper Lig'i kazandılar. Türkiye Hentbol Federasyonu'nun sezon sonu verilerine göre kalesine gelen 608 şuttan 231'ini kurtardı, kurtarış yüzdesi 38 oldu ve sezonun en iyi kalecisi seçildi. Mayıs ayında şampiyonluk maçının ardından oynamayı bıraktı.
İki ismin yolu daha önce kesişmişti
Yeliz Yılmaz ve Sevilay İmamoğlu Öcal Yalıkavak'ta takım arkadaşıydı. Yeliz Yılmaz 2021'de verdiği bir röportajda transfer kararını anlatırken Sevilay'ın da o kadroda olmasının kendisini rahatlattığını söylemişti.
Kaleciyi kaleci yetiştirir
Sevilay İmamoğlu Öcal'ın milli takıma dönüşü, dünyadaki yaygın bir örüntüyle örtüşüyor. Avrupa'nın önde gelen kadın milli takımlarında kaleci antrenörleri eski kalecilerden seçiliyor.
Fransa'da bu görevi Tokyo 2020 olimpiyat şampiyonu Amandine Leynaud yürütüyor. Norveç'te İsveç milli takımının eski kalecisi Mats Olsson, Danimarka'da 92 kez milli forma giyen Michael Bruun görevde. Hollanda milli takımının kaleci antrenörlüğünü Jasmina Jankovic yaptı.
Kalecilik, saha oyunculuğundan ayrı bir uzmanlık alanı. Ayak çalışması, açı kapatma, atış okuma ve kalede yalnız kalmanın psikolojisi başka bir bilgi gerektiriyor.
Dünyada efsaneden antrenöre
Sahada büyük olmuş isimlerin kenara geçmesi hentbolda yeni değil.
Danimarkalı Anja Andersen bunun en bilinen örneği. 1997'de dünyanın en iyi oyuncusu seçilen Andersen, kalp rahatsızlığı nedeniyle 1999'da oyunculuğu bıraktı ve doğrudan antrenörlüğe geçti. Slagelse ile üç Şampiyonlar Ligi kazandı. Ancak 2011'de gittiği Romanya ekibinde iki aydan kısa sürede görevden alındı, ertesi sezon çalıştırdığı erkek takımından da ayrıldı.
Karadağlı Bojana Popovic 2000'lerin en iyi oyuncularından biri sayılıyor. Ülkesinin milli takımını 2021-2024 arasında çalıştırdı ve 2022 Avrupa Şampiyonası'nda bronz madalya kazandı. Geçen yıl Danimarka milli takımına yardımcı antrenör oldu. Geçişi şöyle anlatmıştı: antrenörlük oyunculuktan farklı ve daha zor, çünkü oyuncuyken sadece kendini düşünürsün, antrenörken yirmi oyuncuyu hem sahada hem saha dışında düşünmen gerekir.
Norveç örneği yardımcı antrenörlüğün ağırlığını gösteriyor. 264 milli maç oynayan, olimpiyat ve dünya şampiyonluğu bulunan Tonje Larsen 2020'de milli takımın yardımcı antrenörü oldu. Norveç o tarihten sonra üç Avrupa şampiyonluğu, bir olimpiyat altını ve bir dünya şampiyonluğu kazandı.
Sayılar ne diyor
Avrupa Hentbol Federasyonu'nun 2025'te yayımladığı veriye göre Avrupa'daki 62 bin antrenörün yaklaşık yüzde 31'i kadın. Lisanslı oyuncuların yüzde 42'si kadın.
Üst düzeyde tablo değişiyor. 2024 Kadınlar Avrupa Şampiyonası'nda yarışan 24 takımın sadece 2'sini kadın başantrenörler çalıştırdı. 2025 Dünya Şampiyonası'nda 32 takımdan 5'inde kadın başantrenör vardı.
Danimarka kadın milli takımı geçen yıl tarihindeki ikinci kadın antrenörünü göreve getirdi. İlki 1963-1965 arasında görev yapmıştı.
Türkiye'de 2020'de yayımlanan bir izleme raporuna göre tüm branşlarda antrenörlerin yüzde 28'i kadın, en üst kademe antrenörlerde bu oran yüzde 7,5'e düşüyor. Avrupa tablosuyla benzer bir şekil çıkıyor: tabanda kadın var, tepede yok.
Türkiye'de hentbol önde
Türkiye'nin üç büyük kadın takım sporunda A Milli takımların başantrenörleri yabancı erkek teknik adamlar. Fark teknik ekiplerde ortaya çıkıyor.
A Milli Kadın Voleybol Takımı'nın teknik ekibinde kadın bulunmuyor. A Milli Kadın Basketbol Takımı'nın antrenör kadrosunda da kadın yok. A Milli Kadın Hentbol Takımı'nda yardımcı antrenörlük görevini bir kadın yürütüyor.
Alt yaş kategorilerinde tablo daha güçlü. U19 Kadın Milli Takımı'nın başantrenörü, yardımcı antrenörü ve menajeri kadın. U17 Kadın Milli Takımı'nda yardımcı antrenör, kaleci antrenörü ve menajer kadın.
Sahada iyi olmak kenarda da iyi olmayı getirir mi
Bu sorunun tek bir cevabı yok. 2011'de yayımlanan ve on beş bin NBA maçını inceleyen bir çalışma, oyunculuk geçmişi güçlü antrenörlerin takımlarının daha çok kazandığını buldu. Bu yıl yayımlanan ve tüm NBA antrenörlerinin kariyerlerini inceleyen bir başka çalışma, oyuncu performansı ile antrenör performansı arasındaki ilişkinin zayıf olduğunu ortaya koydu.
Spor psikolojisi alanındaki çalışmalar geçişin kendi başına bir zorluk olduğunu söylüyor. Sporcudan antrenöre geçen kişi yalnızca görev değiştirmiyor, kendisiyle ve eski takım arkadaşlarıyla kurduğu ilişkiyi yeniden tanımlıyor.
Aralıkta Antalya'da
Türkiye, EHF EURO 2026'da C Grubu maçlarına Antalya'da ev sahipliği yapacak. Grupta Danimarka, İspanya ve Yunanistan var.
Danimarka'nın kulübesinde iki isim oturacak: tarihindeki ikinci kadın antrenör Helle Thomsen ve yardımcısı Bojana Popovic. Türkiye'nin kulübesinde de sahada uzun yıllar oynamış bir isim olacak.
Yeliz Yılmaz 2021'de bir röportajda şunu söylemişti: bıraktıktan sonra bir şekilde bu spora yardımcı olmak istiyorum. Beş yıl sonra bir milli takımın başantrenörü oldu.
